Każdy, kto zetknął się z grą BATTLE CHESS pomyśli, te ta gra to po prostu nowa wersja tamtej. Może jakieś inne postacie (sądząc z podtytułu - w chińskich strojach), może komputer krócej się namyśla. Tym razem jednak programiści z Interplay sprawili użytkownikom psikusa! Ta gra wcale nie jest komputerową adaptacją tradycyjnych szachów. To adaptacja całkiem odmiennej gry Siang-Ki znanej w Chinach od co najmniej IX w. i uprawianej tam do dzisiaj. W literaturze światowej najczęściej spotyka się ją pod nazwą Szachy chińskie.

Wystarczy spojrzeć na planszę gry, aby stwierdzić, że z szachami ma to niewiele wspólnego Wielu graczom wystarczy już to pierwsze spojrzenie, aby zresetować komputer. Inni, zaintrygowani niezwykłością planszy próbują na własną rękę rozgryźć zasady gry i ...też w końcu resetują komputer. Powód jest prosty - mało kto wie, jak w to grać! A wystarczyłoby przecież udać się do najbliższej biblioteki (nawet tej szkolnej) i zajrzeć do wspaniałej książki Lecha Pija nowskiego Przewodnik Gier. W niej w prosty i przystępny sposób podane są zasady m in. tej właśnie gry. Zdaję sobie sprawę, że jednak nie każdy będzie mógł zdobyć dostęp do tego przewodnika (wydanego dość dawno i w niezbyt dużym nakładzie) i dlatego zdecydowałem się przedstawić opis reguł gry BATTLE CHESS II.

Plansza składa się z sieci 9 linii pionowych i 10 linii poziomych. Bierki stawia się wyłącznie na przecięciach tych linii. Przez środek planszy przepływa rzeka, będąca w grze pewną linią graniczną. U góry i dołu planszy widać po cztery pola z zaznaczonymi przekątnymi (czyli po 9 punktów przecięcia linii). Ten teren określa się w grze mianem Fortecy i jest to siedziba sztabu każdej ze stron. Grę, podobnie jak w szachach, rozpoczyna grający pionami białymi. A jak nazywają się i jakie mają zasady poruszania poszczególne bierki?

• Pion (P) - na własnym terytorium, czyli po tej stronie rzeki, pion porusza się wyłącznie o jedno pole do przodu. Na terytorium wroga, czyli za rzeką, pion zyskuje więcej swobody. W każdym ruchu może przesunąć się o jedno pole do przodu lub jedno pole w bok. W grze nie istnieje promocja pionów. Jak z tego wynika, po dojściu do końcowej linii pion może poruszać się już tylko poziomo! Warto zwrócić uwagę że tutaj. w przeciwieństwie do normalnych szachów pion bije w ten sam sposób, w jaki się porusza (a więc tylko do przodu lub w bok).
• Wieża (R) - (w widoku 3D ukazana jako rydwan) porusza się tutaj dokładnie tak samo jak wieża szachowa, czyli o dowolną liczbę wolnych pól pionowo lub pozioma
• Koń (N) - (w widoku 3D - facet z szablą na pierwszy rzut oka porusza się podobnie do konika szachowego Ale tylko na pierwszy rzut oka! Tutaj Koń porusza się najpierw o jedno pole pionowo lub poziomo (w dowolnym kierunku), a następnie o jedno pole skośnie. A główna różnica polega na tym, że w szachach chińskich pole mijane nie może być zajęte przez żadną inną bierkę! Koń nie może więc przeskakiwać ani przez bierki własne, ani przeciwnika.
• Mandaryn (M) - (w oryginale Słoń) spełnia funkcję nieco zbliżoną do gońca w szachach, gdyż także porusza się wyłącznie skośnie. Ale w szachach chińskich funkcja ta jest dużo mocniej ograniczona. Po pierwsze Mandaryn może przesunąć się wyłącznie o dokładnie dwa pola w dowolnym kierunku skośnym (pole mijane nie może być zajęte przez żadną inną bierkę). Po drugie. Mandaryn nie może przekraczać rzeki! Porusza się wyłącznie po własnym terytorium. Jak łatwo sprawdzić. Mandaryn może więc stanąć w zaledwie 7 różnych punktach planszy.
• Generał (G) - (w oryginale Mandaryn) odgrywa w tej grze rolę goryla Króla. Może poruszać się o jedno pole skośnie w dowolnym kierunku, ale nie może wychodzić poza obręb Fortecy!
• Król (K) - (w oryginale Generał) jest tu postacią centralną, podobnie jak w szachach. Może poruszać się o jedno pole poziomo, pionowo lub po skosie w dowolnym kierunku. Niestety, podobnie jak obaj Generałowie, jest on więźniem własnej fortecy, więc w sumie dysponuje niewielką swobodą ruchów.
• Działo (C) - zostawiłem sobie na koniec, gdyż jest to najdziwaczniejsza figura w tej grze. Działo jest bowiem jedyną tu figurą, która inaczej się porusza, a inaczej bije. Działo porusza się analogicznie do Wieży, czyli o dowolną liczbę wolnych pól pionowych lub poziomych. Jeśli jednak na swej drodze natrafi na bierkę przeciwnika, to w odróżnieniu od Wieży, nie może jej zbić. Działo może bowiem zbić tylko taką bierkę, od której oddziela je dokładnie jedna inna bierka (obojętnie - własna, czy przeciwnika). Po zbiciu bierki działo staje na dotychczas zajmowanym przez nią polu; jest to w grze jedyny przypadek, gdy jakaś bierka przeskakuje pole zajęte przez inną bierkę. Ciekawostką gry jest to, że już w pierwszym ruchu można dokonać bicia, bowiem w pozycjach wyjściowych wszystkie Konie znajdują się pod ostrzałem Dział przeciwnika!

Celem gry w szachy chińskie jest zamatowanie przeciwnika (podobnie jak w zwykłych szachach). Król zostaje zaszachowany, gdy znajdzie się w zasięgu ataku innej bierki przeciwnika. Dzięki oryginalnym zasadom bicia przez Działo, szachy chińskie są chyba jedyną formą szachów, w której obrona Króla przed szachem może polegać na jego odsłonięciu! Szach powstaje również wtedy, gdy oba Króle znajdą się w jednej linii pionowej, a między nimi nie będzie stać żadna inna bierka. Oczywiście w tym wypadku pod szachem znajduje się Król tego gracza, na którego przypada kolejny ruch. W odróżnieniu od zwykłych szachów, w szachach chińskich pat nie jest remisem, a przegraną zapatowanego przeciwnika (Uwaga dla tych, którzy nie znają terminologii szachowej: Patern nazywamy taką sytuację, w której Król gracza mającego wykonać ruch nie jest szachowany i gracz nie może wykonać żadnego, dozwolonego regułami, posunięcia).

To już chyba wszystkie warte wspomnienia zasady gry w BATTLE CHESS II. Myślę, że warto spróbować swych sił w tej grze Wszystkim, którzy się na to zdecydują, życzę przyjemnej zabawy. A pozostali niech żałują.